III. Murad
Odanızda sergilenen bu 16. yüzyıl replikası, Topkapı Sarayı Sultan Giysileri Koleksiyonu’ndaki 87 tılsımlı gömlekten biridir ve üzerindeki dualar, motifler ve tılsımın anlamlarına göre III. Murad’a ait olduğu kabul edilmektedir ve şiirlerinden biriyle süslenmiştir…
Bu tılsım başarını, aileni ve cömertliğini ebedi kılsın…
Geleneğin en güzel örneklerinden biridir; Mevlevi Şeyhlerinden Sinan Dede tarafından III. Murad’a ısmarlanıp hediye edilmiştir…
Gömleğin sahibi III. Murad’ın hayatı oldukça ilginçtir. Sarayda şehzadeliği döneminde Safiye Sultan ile evlendi ve uzun süre tek eşli bir hayat yaşadı. Ancak daha sonra annesi Nurbanu Sultan’ın kendisi için diktirdiği tılsımlı gömleği giydikten sonra pek çok evlilik yaptı ve onlarca çocuk sahibi oldu. En çok eşe ve çocuğa sahip Osmanlı Sultanıdır. Bu bilgi tılsımın gücüne olan inancı pekiştirmektedir. 20 yıl hüküm süren III. Murad hiçbir sefere bizzat katılmadı ve zamanının çoğunu haremde geçirdi; ancak Osmanlı İmparatorluğu onun döneminde en geniş sınırlarına ulaştı ve bunda Sadrazamı Sokollu Mehmed Paşa’nın mükemmel devlet adamlığının rolü büyüktür.
Bir bilim insanı düzeyinde eğitimli, yazar, şair ve ileri düzey hattat olan Sultan, halka yakınlığı, cömertliği ve bilgeliği nedeniyle çok sevilirdi.
Sinan Dede döneminin en önemli kişilerinden biriydi. Kendisine özel ilgi gösteren üç Sultanın dönemine tanıklık etmişti. Mevlevi topluluğuna büyük destek veren III. Murad’a minnettarlığını ve şükranını ifade etmenin bir yolunu aradı. Onun için bir tılsımlı gömlek diktirmeye karar verdi. Baş Müneccim’i özel olarak gördü. Uzun ve zahmetli bir sürenin ardından uğurlu an hesaplandı. Ardından özel pamukların hazırlanması başladı ki bu da haftalar, aylar hatta yıllar süren bir dönemdi. Sonunda, hattatların el işçiliğiyle, zarif süslemeli gömlek ritüellere uygun olarak dokundu. Tüm bu özel özen ve çabaların ardından ortaya çok özel bir sanat eseri çıktı.
Tılsımlı gömlek, kâğıt gibi çok ince beyaz pamuktan yapılmıştır; yakasız, kısa kollu olup ön ve arka yırtmaçlı, içi pamuklu astarla kaplıdır. Gömleğin ön yüzü üç kompozisyon bölümüne ayrılmıştır; göğüs kısmında iki karşılıklı daire ve ortada bir büyük merkezi daire. Bu dairelere ek olarak kare ve elmas gibi diğer geometrik desenler dikkat çeker. Bu desenlerin tılsımın gücünü artırdığına inanılmaktadır. Beklendiği gibi bu dairelerin içinde ve çevresinde dualar ve sureler bulunmaktadır. Duaların yanı sıra süsleme renkli çiçeklerle zenginleştirilmiştir.
Gömleğin arka süslemesi iki bölümden oluşur; birinci bölüm gömleğin arkasını kaplayan iki eş merkezli daire, ikinci bölüm ise yırtmacın tepesinden eteklere kadar inen üç sıralı süslemedir. Süsleme çeşitli renklerde çiçeklerle tamamlanmıştır. Gömlek, eteklerindeki ince detaylı el işi süslemeleri ve altın rengin bol ama dengeli kullanımı nedeniyle koleksiyonda özel bir yere sahiptir.
Cömertliğiyle ünlü Sultan, vefat ettiğinde ardında pek çok eş ve çocuk bıraktı…
