II. Bayezid

Odanızda sergilenen bu 16. yüzyıl replikası, Topkapı Sarayı Sultan Giysileri Koleksiyonu’ndaki 87 tılsımlı gömlekten biridir ve üzerindeki dualar, motifler ve tılsımın anlamlarına göre II. Bayezid’e ait olduğu kabul edilmektedir ve şiirlerinden biriyle süslenmiştir…

Bu tılsım seni kötülüklerden korusun; aşkını ebedi kılsın…

Daha gençken Bayezid bir beyin kızına âşık olmuştu ama Sultanın oğlu kimliğini kullanmadan onun kalbini kazanmak istiyordu. Ama bu oldukça zordu; kız yalnızca güzelliğin bir örneği değil, aynı zamanda asil biriydi… Ancak Sultanın genç oğlu kızın kalbini kazanmayı başardı. Bayezid’in Sultanın oğlu olduğunu öğrendiğinde, aldatıldığını düşünerek bu aşktan uzaklaşmak istedi. Bayezid ona "Beni yalnızca olduğum şey için sev." diye bir mektup yazdı ve günümüz diliyle şöyle dedi;

"Sen ne harika bir kadınsın; güzelliğin ve çekiciliğin olağanüstü. Senin gibi parlak yüzlü başka bir kadın yok. Bu dünyada kalpleri eritecek böyle bir güzelliğe denk yoktur" Bu dizeler sevgilisini ona geri getirdi; ay yüzlü bu kadınla aşkı yıllarca sürdü…

Döneminin tüm sanatsal özelliklerini taşıyan bu 16. yüzyıl tılsımlı gömleği, Bayezid’e sevgilisinin hediyesiydi; ebedi bir aşk ve Sultanı için koruma umutlarıyla…

İnce beyaz pamuktan yapılmış bu gömlek, tılsımlı gömleklerin en güzel örneklerinden biridir. Onu sahibinin sanatçı kişiliğinin bir aynası olarak nitelendirmek yanlış olmaz. Derin ön yırtmaçlı, dik yakalı ve kısa kollu gömlek, tasarımı ve süslemesiyle açık bir kitabı andırır. Altın rengin yoğun kullanımı onu diğer gömleklerden farklı kılar. Gömleğin ön tarafında, altın zemin üzerine iki karşılıklı kare içinde iki karşılıklı daire, altlarında bir metin bloğu ve en altta iki elmas deseni bulunmaktadır. Geniş bir çizgi bu ana kompozisyonu çevreler. Bu kısımların süslemeleri kitap tezhiplerini andırır. Süslemeler dualar ve surelerle tamamlanmıştır.

Gömleğin arkası ön tarafa benzer şekilde tasarlanmıştır. İçinde büyük bir elmas deseni bulunan büyük bir kare vardır ve bu büyük desenlerin içinde küçük kareler yer alır. Diğer pek çok tılsımlı gömlekte olduğu gibi bu gömlekte de Fatiha, İhlas ve Fetih sureleri bulunmaktadır. Doğal olarak boş alanların dualarla doldurulduğu görülmektedir. Bu gömleğin en önemli özelliklerinden biri, arka taraftaki kompozisyonun yanında gömleğin yapılış amacının yazılı olmasıdır; bugün bu sayede gömleğin sahibini kötülük ve afetlerden korumak için yapıldığını biliyoruz.

Sultan Bayezid birden fazla tılsımlı gömleğe sahipti. Rivayete göre sanata duyduğu saygıdan dolayı II. Bayezid bu denli sanat eserini hiç giymemiş; aksine onu özenle korumuştur. Ayrıca bu eseri yapanları cömertçe ödüllendirmeyi de unutmamıştır…