IV. Murad

Odanızda sergilenen bu replika, Topkapı Sarayı Sultan Giysileri Koleksiyonu’ndaki 87 tılsımlı gömlekten biridir ve üzerindeki dualar, motifler ve tılsımın anlamlarına göre IV. Murad’a ait olduğu kabul edilmektedir ve şiirlerinden biriyle süslenmiştir…

Bu tılsım seni kötülük ve belalardan korusun; yolunu aydınlatsın…

Kösem Sultan ve I. Ahmed’in oğluydu. IV. Murad sanatsever, cesur savaşçı, reformcu bir padişahtı. Tahta çıktığında çok gençti; yaşıtları 11 yaşının tadını çıkarırken o bir imparatorluk yönetiyordu. Kendini aniden bir iktidar mücadelesinin ortasında buldu.

Annesi Kösem Sultan, IV. Murad eğitimini tamamlayana kadar yönetimi devraldı. Annesinin himayesinde yönetmek bazıları tarafından küçümsenmiş olabilir. Ama bu onu büyük bir lider olmak için daha da ateşledi. IV. Murad sonunda başarılı bir sultan oldu.

Sert tabiatı ve katı kuralcılığıyla bilindiği kadar, IV. Murad hayırseverliğiyle de tanınırdı. Açlara yiyecek sağlar, ihtiyaç sahiplerini sevindirir. Hayatında her zaman "Cömertlik refahın yolunu açar" felsefesini uyguladı. Tahta çıktığında henüz bir çocuk olmasına rağmen ilerleme kaydediyordu. Safevi İran ve Bağdat Savaşlarından muzaffer çıktı ve 17. yüzyılın en büyük komutanı olarak tarihe geçti.

Seferlere aklında dualar, kalbinde iman ve her zaman onu koruyacak altın duaların işlendiği tılsımlı gömlekle çıkardı…

Gömlek beyaz ince işlenmiş pamuktan yapılmıştır; kaftan benzeri, yakasız, astarsız ve kısa kolludur. Gömleğin yüzeyi kırmızı kare ve dikdörtgenlere bölünmüştür. Bu gömleğin en dikkat çekici özelliği, ön yırtmacın her iki tarafına altın zemin üzerine yerleştirilmiş iki küçük dikdörtgendir; birinde "Murad", diğerinde "Varis" yazmaktadır. Gömleğin arkasının dokunulmadan bırakılması bir diğer önemli özelliğidir. Gömlek sade olarak nitelendirilir, üzerinde yalnızca Allah’a şükür duaları bulunur.

IV. Murad Arapça ve Farsçayı akıcı konuşurdu; şiir yazar, beste yapardı. Kendisi aynı zamanda hattattı. Saray, sultanın kendi hat sanatı eserleriyle çevriliydi. Saray çevresindeki edebiyat ve müzik toplantılarıyla tanınırdı.

IV. Murad Osmanlı tarihinde otoriter ama başarılı bir sultan olarak yer alır. Henüz 28 yaşındayken karlı bir kış gününde vefat etti.

Odanızda sunulan bu tılsımlı gömleği IV. Murad’ın ölümsüz şiirlerinden biriyle onurlandırmak istedik.