IV. Murad

Odanızda sergilenen bu replika, Topkapı Sarayı Sultan Giysileri
Koleksiyonu’ndaki 87 tılsımlı gömlekten biridir ve üzerindeki dualar,
motifler ve tılsımın anlamlarına göre IV. Murad’a ait olduğu kabul
edilmektedir ve şiirlerinden biriyle süslenmiştir…

Bu
tılsım seni sonsuza dek yenilmez ve ömrünü uzun
kılsın…

Bu tılsımlı gömlek IV. Murad’a
aitti. Hikâyesi aynı zamanda ünlü bir şair olan Şeyhülislam Yahya’nın bir
rüyasıyla başlar. Rüyasında Murad başarılı bir imparatordur ancak bazı şeyler
başarısını gölgelemektedir. Sarayın rüya yorumcuları Sultanın hayatına
korkunç olayların gelebileceğini ve Allah’a şükür nişanesi olarak bir
tılsımlı gömleğin bu olayları bertaraf edebileceğini öngörürler. Bunun
üzerine Şeyh Yahya Baş Müneccime danışır…

Ritüeller Sultan
Murad’ın doğum tarihi analiz edilerek uğurlu anın hesaplanmasıyla başlar.
Kumaşların dokunması uzun ve zahmetli bir süre alır. Son olarak hattatlar son
dokunuşlarını yapar ve Sultanın başarısını ve ömrünü ebedi kılacak gömlek
hazır hale gelir.

Tılsımlı gömlek beyaz pamuklu kumaştan
yapılmıştır; yakasız, kısa kollu, ön ve arka yırtmaçlıdır. Dikişi ve
süslemeleri türünün en iyisi olmasa da, bu gömleği diğerlerinden farklı kılan
renk seçimidir; çeşitli sarı, kahverengi, siyah ve yeşil tonları tılsımlı
gömleklerde yaygın olarak kullanılmaz. Ön üst tarafa yerleştirilen iki
madalyon güç ve zaferi temsil eder. Her biri dualarla dolu olan bu
madalyonlar gömleğin diğer bölümlerinde de tekrar tekrar kullanılmıştır. Bu
dualar ve sureler Allah’ın sonsuz gücü ve O’na şükran anlamına
gelir.

IV. Murad 12 yaşında sultan oldu; o zamana kadar
Osmanlı İmparatorluğu’nun en genç sultanıydı. Bu nedenle uzun süre annesi
Mahpeyker Kösem Sultan’ın kontrolünde hüküm sürdü. Sultan Murad tahta
çıktığında Osmanlı İmparatorluğu’ndaki düzen bozulmuştu. Sokaklar güvensizdi;
uyuşturucu kullanımı artmıştı. Yeniçeriler şehzadeleri kontrol etmek, sultanları
alıkoymak gibi akıl almaz şeyler yapmaya başlamış; İmparatorluğu her gün
isyan ederek sıkıntıya sokuyorlardı. Bu korkunç koşullarda Sultan olan IV.
Murad, hem annesinin yardımı hem de kişisel yetenekleriyle tüm bu zararlı
eylemleri söndürmeyi başardı.

Şair, hattat, binici ve
inanılmaz güçlüydü. Sıkça aşırı önlemler almasına rağmen, halkın arasına
karışmaktan, sorunlarına yardım etmekten, küçük eğlencelere katılmaktan
hoşlandığı söylenir. Paylaşmak istediğimiz bir hikâye var: IV. Murad
döneminde yaşayan Mustafa adında, şakaları ve espri anlayışıyla renkli bir
karakter vardı. Zengin bir aileden gelen Mustafa, her zaman şarap içmesiyle
halk arasında tanınırdı. Alkol tüketiminin yasak olduğu günlerden birinde IV.
Murad, bizzat görmek için kılık değiştirerek sokaklarda dolaşıyordu. Yolda
Mustafa ile karşılaştı. Sultanı tanıyan Mustafa hızla şarap testisini
arkasına sakladı. Bunu fark eden IV. Murad elini uzatmasını istedi. Mustafa
boş elini uzattı, bunun üzerine IV. Murad "Öbür elini"
dedi. Mustafa ustalıkla şarabı değiştirip diğer elini de boş uzattı. Bu sefer
IV. Murad iki elini birden uzatmasını istedi, Mustafa da şakacı bir tavırla
"Ah Sultanım, lütfen bu güzel testiyi ziyan etmeyelim." diye
cevap verdi. Elbette affedildi…

Nedense bu tılsımlı gömlek
hiç giyilmedi…