III. Murad
Odanızda sergilenen bu 16. yüzyıl replikası, Topkapı Sarayı
Sultan Giysileri Koleksiyonu’ndaki 87 tılsımlı gömlekten biridir ve
üzerindeki dualar, motifler ve tılsımın anlamlarına göre III. Murad’a ait
olduğu kabul edilmektedir ve şiirlerinden biriyle
süslenmiştir…
Bu tılsım başarını, aileni
ve cömertliğini ebedi kılsın…
Geleneğin
en güzel örneklerinden biridir; Mevlevi Şeyhlerinden Sinan Dede tarafından
III. Murad’a ısmarlanıp hediye edilmiştir…
Gömleğin sahibi
III. Murad’ın hayatı oldukça ilginçtir. Sarayda şehzadeliği döneminde Safiye
Sultan ile evlendi ve uzun süre tek eşli bir hayat yaşadı. Ancak daha sonra
annesi Nurbanu Sultan’ın kendisi için diktirdiği tılsımlı gömleği giydikten
sonra pek çok evlilik yaptı ve onlarca çocuk sahibi oldu. En çok eşe ve
çocuğa sahip Osmanlı Sultanıdır. Bu bilgi tılsımın gücüne olan inancı
pekiştirmektedir. 20 yıl hüküm süren III. Murad hiçbir sefere bizzat katılmadı
ve zamanının çoğunu haremde geçirdi; ancak Osmanlı İmparatorluğu onun
döneminde en geniş sınırlarına ulaştı ve bunda Sadrazamı Sokollu Mehmed
Paşa’nın mükemmel devlet adamlığının rolü büyüktür.
Bir
bilim insanı düzeyinde eğitimli, yazar, şair ve ileri düzey hattat olan
Sultan, halka yakınlığı, cömertliği ve bilgeliği nedeniyle çok
sevilirdi.
Sinan Dede döneminin en önemli kişilerinden
biriydi. Kendisine özel ilgi gösteren üç Sultanın dönemine tanıklık etmişti.
Mevlevi topluluğuna büyük destek veren III. Murad’a minnettarlığını ve
şükranını ifade etmenin bir yolunu aradı. Onun için bir tılsımlı gömlek
diktirmeye karar verdi. Baş Müneccim’i özel olarak gördü. Uzun ve zahmetli
bir sürenin ardından uğurlu an hesaplandı. Ardından özel pamukların
hazırlanması başladı ki bu da haftalar, aylar hatta yıllar süren bir dönemdi.
Sonunda, hattatların el işçiliğiyle, zarif süslemeli gömlek ritüellere uygun
olarak dokundu. Tüm bu özel özen ve çabaların ardından ortaya çok özel bir
sanat eseri çıktı.
Tılsımlı gömlek, kâğıt gibi çok ince
beyaz pamuktan yapılmıştır; yakasız, kısa kollu olup ön ve arka yırtmaçlı,
içi pamuklu astarla kaplıdır. Gömleğin ön yüzü üç kompozisyon bölümüne
ayrılmıştır; göğüs kısmında iki karşılıklı daire ve ortada bir büyük merkezi
daire. Bu dairelere ek olarak kare ve elmas gibi diğer geometrik desenler
dikkat çeker. Bu desenlerin tılsımın gücünü artırdığına inanılmaktadır.
Beklendiği gibi bu dairelerin içinde ve çevresinde dualar ve sureler
bulunmaktadır. Duaların yanı sıra süsleme renkli çiçeklerle
zenginleştirilmiştir.
Gömleğin arka süslemesi iki bölümden
oluşur; birinci bölüm gömleğin arkasını kaplayan iki eş merkezli daire,
ikinci bölüm ise yırtmacın tepesinden eteklere kadar inen üç sıralı
süslemedir. Süsleme çeşitli renklerde çiçeklerle tamamlanmıştır. Gömlek,
eteklerindeki ince detaylı el işi süslemeleri ve altın rengin bol ama dengeli
kullanımı nedeniyle koleksiyonda özel bir yere sahiptir.
Cömertliğiyle
ünlü Sultan, vefat ettiğinde ardında pek çok eş ve çocuk bıraktı…
