IV. Mehmed

Odanızda sergilenen bu 17. yüzyıl replikası, Topkapı Sarayı
Sultan Giysileri Koleksiyonu’ndaki 87 tılsımlı gömlekten biridir ve
üzerindeki dualar, motifler ve tılsımın anlamlarına göre IV. Mehmed’e ait
olduğu kabul edilmektedir ve şiirlerinden biriyle
süslenmiştir…

Bu Tılsım koruyucun
olsun…

Osmanlı İmparatorluğu’nun on
dokuzuncu Sultanıydı… Kanuni Sultan Süleyman’dan sonra en uzun hüküm süren
Osmanlı Padişahıydı….

Sultan IV. Mehmed, 2 Ocak 1642’de
İstanbul’da Sultan İbrahim ve Turhan Hatice Sultan’ın oğlu olarak dünyaya
geldi.

Rus kökenli bir annenin oğlu olan Sultan IV. Mehmed,
orta boylu, açık tenli ve yüzü bronzlaşmıştı. Sık sık uzun süre at binerek
gezmesi nedeniyle hafif kambur bir duruşu vardı. Annesi onu mükemmel
yetiştirdi. Çok iyi eğitim almıştı; güncel bilimlerde ders görmüştü.
Babasının zamansız ölümünden sonra henüz on altı yaşındayken İmparatorluğun
Sultanı oldu.

Avcılık ve edebiyat tutkusuydu; avcılığa olan
ilgisi nedeniyle Avcı Mehmed olarak da anılırdı.

Sultan
Mehmed’in bu kadar genç yaşta üstlendiği sorumluluk çok büyüktü. Artık hem
idari hem askeri işlerden sorumlu kişiydi. Annesi Turhan Hatice Sultan onu
elinden geldiğince korumaya çalışıyordu. En büyük yardımcısı, IV. Mehmed’in
önemli yeni değişiklikler yaptığı dönemde en büyük destekçisi olan Sadrazam
Köprülü Mehmed Paşa’ydı.

Onu her türlü komplo, felaket ve
kötülükten korumak için, Sultan olarak yolculuğunun başında onu yenilmez
kılacak bir kalkan gibi bir gömlek dikilmesi gerekiyordu… Sadrazam, Baş
Müneccime gereğini emretti. Bir kez daha bir Osmanlı padişahı için tılsımlı
gömlek hazırlıkları başladı. Uğurlu an hesaplandı; günler, haftalar, aylar
geçti; kumaşlar dokundu; hattatların eline duaları kumaşlara işlemeleri için
kalemleri verildi.

Gömlek kalın beyaz pamuktan yapılmıştır.
Ön omuzlarda on iki parçaya bölünmüş iki dairesel rozet bulunmaktadır.
Rozetlere teğet iki yarım daire vardır; üst kısımlarında yazılar, alt
kısımlarında altın nalın desenleri yer almaktadır. Gömlek, diğer pek çok
gömlek gibi, farklı anlamlar taşıyan kırmızı ve siyah renkli dualar ve
rakamlarla süslenmiştir; her dua ve rakam gömleğin sahibini her türlü kötülük
ve felaketten korumak içindir.

Sultan IV. Mehmed’in
saltanatı, Eminönü’ndeki Yeni Cami ve medresenin tamamlanması, Rumeli ve
Anadolu Hisarlarının restorasyonu, Mısır Çarşısı’nın inşası dahil olmak üzere
sayısız mimari esere tanıklık etti. Sanata ve özellikle şiire olan ilgisi,
ardında pek çok nadide sanat eseri bırakmasına yol açtı. Otuz dokuz yıllık
saltanattan sonra yaşadığı Edirne’de kaleme aldığı şiirlerinden birini
odanızda sunulan gömlekte bulabilirsiniz…