II. Bayezid

Odanızda sergilenen bu 16. yüzyıl replikası, Topkapı Sarayı
Sultan Giysileri Koleksiyonu’ndaki 87 tılsımlı gömlekten biridir ve
üzerindeki dualar, motifler ve tılsımın anlamlarına göre II. Bayezid’e ait
olduğu kabul edilmektedir ve şiirlerinden biriyle
süslenmiştir…

Bu tılsım seni
kötülüklerden korusun; aşkını ebedi
kılsın…

Daha gençken Bayezid bir beyin
kızına âşık olmuştu ama Sultanın oğlu kimliğini kullanmadan onun kalbini
kazanmak istiyordu. Ama bu oldukça zordu; kız yalnızca güzelliğin bir örneği
değil, aynı zamanda asil biriydi… Ancak Sultanın genç oğlu kızın kalbini
kazanmayı başardı. Bayezid’in Sultanın oğlu olduğunu öğrendiğinde,
aldatıldığını düşünerek bu aşktan uzaklaşmak istedi. Bayezid ona
"Beni yalnızca olduğum şey için sev." diye bir mektup yazdı
ve günümüz diliyle şöyle dedi;

"Sen ne harika bir
kadınsın; güzelliğin ve çekiciliğin olağanüstü. Senin gibi parlak yüzlü başka
bir kadın yok. Bu dünyada kalpleri eritecek böyle bir güzelliğe denk
yoktur" Bu dizeler sevgilisini ona geri getirdi; ay yüzlü bu kadınla
aşkı yıllarca sürdü…

Döneminin tüm sanatsal özelliklerini
taşıyan bu 16. yüzyıl tılsımlı gömleği, Bayezid’e sevgilisinin hediyesiydi;
ebedi bir aşk ve Sultanı için koruma umutlarıyla…

İnce
beyaz pamuktan yapılmış bu gömlek, tılsımlı gömleklerin en güzel
örneklerinden biridir. Onu sahibinin sanatçı kişiliğinin bir aynası olarak
nitelendirmek yanlış olmaz. Derin ön yırtmaçlı, dik yakalı ve kısa kollu
gömlek, tasarımı ve süslemesiyle açık bir kitabı andırır. Altın rengin yoğun
kullanımı onu diğer gömleklerden farklı kılar. Gömleğin ön tarafında, altın
zemin üzerine iki karşılıklı kare içinde iki karşılıklı daire, altlarında bir
metin bloğu ve en altta iki elmas deseni bulunmaktadır. Geniş bir çizgi bu
ana kompozisyonu çevreler. Bu kısımların süslemeleri kitap tezhiplerini
andırır. Süslemeler dualar ve surelerle tamamlanmıştır.

Gömleğin
arkası ön tarafa benzer şekilde tasarlanmıştır. İçinde büyük bir elmas deseni
bulunan büyük bir kare vardır ve bu büyük desenlerin içinde küçük kareler yer
alır. Diğer pek çok tılsımlı gömlekte olduğu gibi bu gömlekte de Fatiha,
İhlas ve Fetih sureleri bulunmaktadır. Doğal olarak boş alanların dualarla
doldurulduğu görülmektedir. Bu gömleğin en önemli özelliklerinden biri, arka
taraftaki kompozisyonun yanında gömleğin yapılış amacının yazılı olmasıdır;
bugün bu sayede gömleğin sahibini kötülük ve afetlerden korumak için
yapıldığını biliyoruz.

Sultan Bayezid birden fazla tılsımlı
gömleğe sahipti. Rivayete göre sanata duyduğu saygıdan dolayı II. Bayezid bu
denli sanat eserini hiç giymemiş; aksine onu özenle korumuştur. Ayrıca bu
eseri yapanları cömertçe ödüllendirmeyi de unutmamıştır…